نوران

آموزش کاربردی و صفر تا صد مشخصات انواع LED

پیش گفتار

با پیشرفت تکنولوژی در همه‌ی عرصه‌ها، در صنعت روشنایی هم شاهد ظهور انواع چراغ و تجهیزات نورپردازی فضای بیرونی و فضای داخلی با کاربردهای متفاوت هستیم. از انواع LED معمولی برای استفاده در منازل گرفته تا چراغ‌ دفنی که در داخل زمین قابل نصب است. همه و همه ویژگی‌هایی دارند که برای شناخت بهتر این محصولات لازم است که در این باره بیشتر بدانیم.

انواع LED

چرا باید درباره انواع LED بیشتر بدانیم؟

هر دو دسته فروشندگان و خریدان انواع LED اگر اطلاعات کامل و درست درباره این محصول داشته باشند به نتیجه بهتری در فروش یا خرید دست خواهند یافت. هدف ما از نگارش این مقاله بهینه سازی و افزایش اطلاعات شما است.

حتماً شما هم هنگام برخورد با برخی از چراغ‌ها و مشاهده بسته بندی آن‌ها، با اصطلاحات و عبارات خاصی مواجه شده‌اید که شاید کمی برایتان ناآشنا بوده است. اکنون ما در این مطلب آموزشی قصد داریم این عبارات را با هم، یک به یک مرور کنیم تا با معنا و مفهوم علمی آن‌ها بیشتر آشنا شوید.

برای شروع، با رایج‌ترین تکنولوژی روشنایی دنیا یعنی تکنولوژی LED کاملا آشنا شده و بعد به توضیح مشخصه‌ها و ویژگی‌های خاص آن می‌پردازیم.

LED چیست؟

LED مخفف واژه‌های Diode Light Emitted یا دیود ساطع کننده نور است.

دیودهای ساطع‌ کننده نور در اصل جزء خانواده‌ دیودها هستند که زیر گروه نیمه هادی‌ها قرار می‌گیرند.
خاصیتی که LED ها را از سایر نیمه‌‌ هادی‌ ها متمایز می‌کند این است که با گذر جریان از آنها مقداری انرژی به صورت نور ساطع می‌شود.
LED ها تا اواخر دهه گذشته فقط می‌توانستند سه نور آبی، سبز و قرمز تولید کنند. این موضوع موجب کاربرد محدود آنها بود. اما امروز با رنگ‌های متنوعی از جمله فرابنفش، بنفش، آبی، آبی سبز، سبز، سبز زرد، زرد، نارنجی، قرمز، قرمز تیره، مادون قرمز و سفید (خنک، گرم، طبیعی و …) در بازار وجود دارند. همین امر باعث کاربرد فراوان آنها در نورپردازی مدرن شده است.

انواع led

  • پاور (Power LED)

به ال ای دی‌ هایی گفته می‌شود که توان مصرفی و روشنایی بالایی دارند. توان این ال ای دی ها عموما از 0.5 وات بیشتر است. هرجا صحبت از توان ال ای دی می‌شود نسبت تولید نور به حرارت تولیدی نیز مطرح است. به طوری که می‌توان گفت هر ال ای دی که توان نوری بالاتری را نسبت به میزان حرارت تولیدی ارائه دهد از بازدهی و کیفیت بیشتری برخوردار است و به مراتب گران‌تر است.

رنج توان ال ای دی های پاور در بازار ایران از 0.5 وات آغاز شده و تا 250 وات به فروش می‌رسد. عمده مصرف این ال ای دی ها در قاب هالوژن و روشنایی موضعی است.

Power LED

مزایای پاور ال ای دی:

  • نور بسیار بالا
  • مونتاژ آسان با وجود پایه های نصب سطحی(SMD)
  • حجم کم
  • ولتاژ راه اندازی به مراتب پایین
  • قیمت مناسب
  • قابلیت مونتاژ با دستگاه Pick & Place و Oven (در برخی از ال ای دی ها)

معایب پاور ال ای دی:

از معایب این دسته از ال ای دی ها می توان به تولید حرارت بالا اشاره کرد که این موضوع نیازمند استفاده از Heat Sink یا خنک کننده است. خنک کننده در انواع مختلف برای مصارف گوناگون در بازار موجود است.

نکته بعدی که حتما باید در راه اندازی ال ای دی های پاور دقت کرد. استفاده از درایورهای ال ای دی جریان ثابت است. جریان ال ای دی جزو مهمترین پارامترهای آن است که باید به آن دقت کرد. چرا که جریان با نور و حرارت تولیدی رابطه مستقیم دارد لذا با کنترل درست جریان می‌توانید به نور مناسب و حرارت کنترل شده دست یابید.

دی آی پی (DIP LED)

معمولا وقتی از انواع ال ای دی نام برده می‌شود، ذهن‌ها به سمت لامپ‌های ال ای دی 5 میلی متری دی آی پی معطوف می‌شوند. این نوع از LED در میان انواع led، قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نوع آن است. در بازار ایران به نام 5 میلی متری، کلاهی، اووال و … شناخته می‌شود. ال ای دی های کلاهی در سال‌های ابتدایی ورود به بازار، کاربرد زیادی در تولیدات روشنایی و نورپردازی داشتند.

این نوع از لامپ ال ای دی از یک پکیج پلاستیکی کپسول مانند تشکیل شده است. درون آن یک چیپ لامپ ال ای دی وجود دارد و دو پایه بلند فلزی به عنوان اتصال از آن خارج شده است. همچنین برخی از این نوع ال ای دی ها دارای یک برجستگی پلاستیکی اضافه هستند که کار یک لنز ساده را انجام می‌دهد.

DIP LED

DIP مخفف چیست؟

واژه DIP مخفف تکنولوژی dual in-line package است. این تکنولوژی مربوط به ساخت قطعات الکترونیکی است که دو ردیف پایه برای هر قطعه درنظر گرفته می‌شود. این پایه ها از درون بورد PCB عبور کرده و لحیم می‌شوند.

امروزه کمتر از این نوع ال ای دی ها در صنعت نورپردازی و روشنایی استفاده می‌شود. زیرا این ال ای دی ها نسبت به مدل های پاور ال ای دی Power LED، اس ام دی SMD و سی او بی COB بازده کمتر ، افت نور بیشتر و نمود رنگ CRI کمتری دارند. هر چند که در برخی موارد هنوز از این تکنولوژی استفاده می‌شود.

چرا نور ال ای دی DIP افت می کند؟

علت اصلی کاهش نور این ال ای دی LED ها وجود ساختار پلاستیکی عایق در اطراف ال ای دی DIP LED است که مانع از خروج گرمای تولید شده توسط چیپ ال ای دی LED Chip شده و دما را افزایش می‌دهد. این موضوع در طولانی مدت سبب کاهش نور می‌گردد.

در هر حال توصیه می‌شود چنانچه ناچار به استفاده از این نوع ال ای دی ها برای مصارف روشنایی و نورپردازی هستید، از مارک های معتبر استفاده نمایید. دقت کنید در انواع توان بالاتر پایه‌های ال ای دی در قسمت خروجی، دارای زائده هیت سینک Heat Sink مانندی برای انتقال دما باشند. همچنین در قسمت مسی بورد PCB زوائدی برای انتقال دما در نظر بگیرید و این بورد را در فضای غیر بسته استفاده کنید تا هوا تا حد ممکن با آن در تماس باشد.

اس ام دی (SMD LED)

SMD مخفف Surface Mounted Device است که به تکنولوژی در ساخت محصولات الکترونیکی گفته می‌شود. برخلاف قطعات DIP، بر پایه لحیم کاری بدون استفاده از سوراخ بر روی بورد بنا شده است. تکنولوژی SMD در LED ال ای دی ها کاربرد فراوانی دارد، به طوری که اکثر قطعات ال ای دی مورد استفاده در موارد روشنایی و نورپردازی بر پایه این تکنولوژی ساخته شده‌اند. در شکل روبرو نمایی از ساختمان یک ال ای دی SMD را ملاحظه می کنید.

SMD LED

مزایای استفاده از SMD در چراغ های روشنایی

همان طور که گفتیم، مشکل اصلی ال ای دی های DIP عدم امکان استفاده از هیت سینک‌های خارجی است. برای رفع این مشکل و در نتیجه امکان بالا بردن توان و طول عمر ال ای دی LED ها و همچنین بهبود کیفیت لحیم کاری، تولید کنندگان به تولید SMD روی آوردند. این LED ها دارای دو یا چند پایه برای لحیم کاری به اضافه یک پد مخصوص برای انتقال حرارت هستند. معمولا جنس این پد از جنس مس با کیفیت است. ال ای دی هایی که فاقد مس مرغوب یا فلزات مناسب‌تر هستند در انتقال حرارت به مشکل بر خواهند خورد و طول عمر آنها کاهش خواهد یافت.

نکاتی درباره SMD

  • چیپ های اس ام دی دارای انواع مختلف هستند و بر خلاف تصور عموم مردم، ال ای دی های پاور Power LED نیز به علت شیوه لحیم کاری آن ها جز دسته اس ام دی SMD ها قرار می‌گیرند. از انواع led ها می‌توان به چیپ های SMD اس ام دی 5050 ، 3528 ، 5630 اشاره کرد که در ال ای دی استریپ ها Strip LED ، نواری و خطی کاربرد دارند.
چیپ SMD
  • از نکاتی که باید در مورد چیپ های ال ای دی اس ام دی SMD LED Chips اشاره کرد استفاده از سیم های طلایی Golden Wires در ساختار آنها است. برای درک بهتر موضوع، تصویر روبرو را ببینید:
SMD LED

در این تصویر ساختار یک پاور ال ای دی را ملاحظه می‌کنید:

ساختار یک Power LED

همان طور که گفتیم در چیپ‌های اس ام دی از سیم طلا Golden Wire استفاده می‌شود. یکی از راه‌های تشخیص اس ام دی SMD ها از سی او بی COB ها همین است. چرا که سی او بی COB ها به جای سیم‌های طلا از بوردهایی برای برقراری اتصالات بهره می‌برند.

سی او بی (COB LED)

COB مخفف “Chips on Board” به معنی چیپ هایی (تراشه) بر روی بورد است. در این فناوری جدید ، تعدادی لامپ LED به صورت چیپ بر روی یک بورد و ماژول سوار می‌شود. طوری که در زمانی روشن شدن به صورت یک پنل روشن دیده می‌شوند.

COB LED
یک نمونه COB LED گرد که چیپ‌های ال ای دی به خوبی در آن دیده می‌شود.

مزایای مهم COB

همانطور که می دانید ال ای دی ها به عنوان یک محصول فناوری جدید دارای بازده نوری خوب و طول عمر فوق العاده هستند.  مشکل اصلی انواع led این است که در سایز کوچکی نور فوق العاده زیادی از خود منتشر می‌کنند. این باعث می‌شود که نور این آنها به نسبت منابع نوری گذشته همچون لامپ های فلورسنت، دارای درخشندگی بیشتری باشد. این باعث آزار بصری مخاطب می‌گردد. یک راه حل، قرار دادن ال ای دی درون یک پوشش پخش کننده نور است. ولی این پوشش باعث هدر رفت نور می‌شود.

لامپ های COB این مشکلات را ندارند. به این صورت که خود منبع نور در مساحت بیشتری نور تولید می‌کند و این باعث خیرگی کمتری نسبت به منابع ال ای دی دیگر می‌شود. در عین حال نیازی به پوشش خارجی نیز ندارد و این باعث جلوگیری از هدررفت نور می‌شود.

SMD یا COB کدام بهتر است؟

باید گفت که تولید کنندگان ال ای دی می‌توانند در سایز های کوچک، نوری با بازده بیشتر تولید کنند. مثلا در بهترین حالت یک منبع نور کوچک ال ای دی می تواند تا 249  لومن به ازای هر وات تولید کند (به ازای 20 میلی آمپر جریان). این در حالی است که یک منبع نور ال ای دی بزرگ تر نهایتا تا 161 لومن بر وات قادر به تولید نور است(به ازای 350 میلی آمپر جریان). این کاهش بازده نور به علت سایز بزرگ تر و جریان کشی بیشتر است. با این شرایط لامپ های COB می توانند مجموعه ای از لامپ های ال ای دی کوچک تر باشند و این یعنی بازده نور بیشتر نسبت به منابع مشابه SMD.

  • ام سی او بی(Mcob LED)

MCOB مخفف “(multiple-cups/chips on board)” به معنی چیپ (تراشه )/جام‌ها بر روی بورد است. در فناوری سی او بی COB، تعدادی لامپ LED به صورت چیپ بر روی یک بورد و ماژول سوار می‌شوند. به صورتی که در زمان روشن شدن، به صورت یک پنل روشن دیده می‌شوند. در فناوری MCOB به جای یک بورد واحد و یک ماده فسفرسان از چند بورد یا یک برد با چند قسمت استفاده می‌شود که هر کدام نقش یک لامپ سی او بی را ایفا می‌کنند. مجموع آن‌ها تشکیل یک لامپ ام سی او بی MCOB با توان بالاتر را می‌دهد.

منابع نوری MCOB
انواع لامپ MCOB

مزایای لامپ MCOB

از مزایای لامپ های سی او بی COB گفته بودیم. لامپ های MCOB کم و بیش دارای مشخصات مشابه هستند. به جز این که در توان های پایین بهتر عمل می‌کنند و از بازده نوری بیشتری نسبت به لامپ های سی او بی برخوردار هستند. البته باید گفت این لامپ ها به دلیل مساحت زیاد برای استفاده در سیستم های نور اسپات Spotlight و حتی نور های ریزشی Floodlight که در نورپردازی فضای داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرند مناسب نیستند. لامپ های ام سی او بی MCOB بیشتر در لامپ های کوچک همچون لامپ های A19 مورد استفاده قرار می گیرند. باید منتظر باشید در آینده اکثر این لامپ ها از جنس ام سی او بی MCOB ساخته شوند.

شرح اصطلاحات فنی با مثال لامپ

اکنون که با انواع تکنولوژی چراغ های LED آشنا شدیم می خواهیم با ذکر یک مثال به شرح المان های خاصی بپردازیم که بسته به نوع هر چراغ متغیر هستند و در اصل زبان گویای محصول هستند.

همان طور که ملاحظه می‌کنید تمامی مشخصات فنی مربوط به این لامپ روی بسته بندی آن درج شده است. حال می‌خواهیم این اطلاعات را در 4 بخش مجزا که در تصویر شماره گذاری شده، بازخوانی کرده و یک به یک بررسی کنیم.

بسته بندی یک لامپ LED استاندارد
بسته بندی یک لامپ LED استاندارد

بخش 1: لومن یا وات؟!

در قسمت 1 تصویر جدولی را می‌بینید که نشان دهنده دو عدد وات و لومن است. اما این دو به چه معنا هستند؟

لومن(Lumen) یا شار نوری چیست؟

اغلب ما عادت داریم به هنگام خرید لامپ برای پیش بینی میزان روشنایی آن در مورد میزان وات آن سوال کنیم. این امر (البته تاحدودی!) در رابطه با لامپ‌های رشته‌ای قدیمی درست بود و رابطه معناداری بین وات و میزان نوردهی آنها وجود داشت. اما در رابطه با انواع led موضوع متفاوت است.

به طور کلی وات بیانگر میزان انرژی مصرفی توسط یک لامپ است و نه شدت روشنایی آن! واحد اندازه گیری قدرت روشنایی یک چراغ “لومن” (Luminous Flux) است. در واقع لومِن واحد اندازه‌گیری شارژ نوری است و مقدار نوری است که از یک چشمه نور در هر ثانیه خارج می‌شود و یا توسط یک جسم در یک ثانیه دریافت می‌شود. به زبان ساده‌تر هرچه مقدار آن بیشتر باشد قدرت روشنایی لامپ بالاتر خواهد بود.

بنابراین بهترین معیار برای اندازه گیری روشنایی یک چراغ لومن است نه وات!

  • ترفند:

اگر می خواهید که از روی وات مصرفی لامپ، حدود لومن آن را برآورد کنید می توانید جدول زیر را به خاطر بسپارید!

پس همان طور که از قسمت 1 بسته بندی مورد مثال ما برداشت می شود، لامپ موردنظر ما (که یک لامپ 6 وات است)، قدرت روشنایی 450 لومن را داراست که برابر با روشنایی لامپ های معمولی با توان مصرفی 40 وات است!

معادل سازی وات و لومن

 بیش تر بدانید!

ممکن است در رابطه با مبحث اندازه گیری میزان روشنایی، به کلمه” لوکس” هم برخورده باشید.

واحد استاندارد جهانی شدت روشنایی Lux یا FC است.

1 اف سی برابر با 1 لومن نوری است که از فاصله‌ی یک فوتی به سطحی برابر یک فوت مربع تابیده می‌شود. در اصل این مقدار برابر یک لومن در هر فوت مربع است.

مفهوم علمی لوکس و اف سی FC

1  لوکس معادل چیست؟

تجربی:  1 لوکس، برابر با شدت روشنایی حاصل از یک شمع در فاصله یک متر است.

علمی:  1 لوکس برابر یک لومن نور تابیده شده از فاصله‌ی یک متری به سطحی با مساحت یک متر مربع است، یعنی: 1 لوکس = یک لومن در هر متر مربع است.

اگر فرضاً ۲۰۰۰ لومن نور بر روی یک متر مربع تابیده شود شدت روشنایی ۲۰۰۰ لوکس بدست می دهد. و اگر همان ۲۰۰۰ لومن بر روی ۱۰ متر مربع تابانده شود این شدت برابر ۲۰۰ لوکس خواهد شد.

* نور ماه کامل نیز در آسمان صاف تقریباً معادل یک لوکس است. این واحد در کشور ما واحد استاندارد اندازه گیری روشنایی محیط است.

بخش 2: نور گرم یا خنک؟!

حتما تاکنون دیده‌اید که لامپ‌های حبابی قدیمی، نور زرد رنگی دارند. این رنگ نور به نام آفتابی گرم یا ملایم نیز شناخته می‌شود. نکته قابل توجه در این موضوع آن است که به طور کلی رنگ‌های نور خنک‌تر، طبیعی‌تر به نظر می‌رسند مانند نور دی لایت که یک رنگ نور خنک و روشن است. تصویر زیر به خوبی نشان دهنده تفاوت رنگ اجسام تحت تاثیر ۳ رنگ نور تابیده شده در یک اتاق است.

نمودار نور گرم و خنک

CCT یا دمای رنگ نور

اما برای درک بهتر رنگ نور ابتدا باید به چند موضوع زیر توجه کنید.

CCT یا دمای رنگ نور، رنگ نوری است که از یک لامپ ساطع می‌شود. مقدار عددی این رنگ با مقیاس دمای کلوین (K) مرتبط است.

این دما بر اساس رنگ فلزی است که گرم می‌شود. وقتی یک فلز را گرم کنید، ابتدا رنگ آن قرمز شده و به تدریج به سمت نارنجی، زرد و … تغییر می‌کند (نمودار روبرو را ببینید). در گذشته بر اساس دمای رشته‌ی لامپ‌های رشته‌ای، رنگ خاصی توسط لامپ تولید می‌شد. دمای رنگ در انواع led پارامتری است که نشان می‌دهد نور LED چگونه دیده می‌شود. هر چند در LED ها رشته‌ی فلزی که گرم شود و نور تولید کند وجود ندارد.

همان طور که در تصویر می‌بینید هرچه عدد کلوین کمتر باشد، رنگ نور زردتر است. و هرچه این عدد مقدار بزرگتری به خود بگیرد رنگ نور به سمت آبی‌تر شدن می‌رود.

  • لامپ‌های حبابی معمولی حدود 2700k هستند.
  • رنگ نور 3000k به Warm White مشهور است که هیچگونه آسیبی به چشم بیننده وارد نمی‌کند و در عین حال یک نور تقریباً متعادل است.
  • رنگ نور 5000k به نور Daylight مشهور است.

برخلاف لامپ‌های قدیمی، انواع لامپ‌ LED از نظر دمای رنگ وجود دارند تا هرگونه نیاز نورپردازی شما را برآورده کنند. تولیدکنندگان چراغ موظفند که این عدد را روی بسته بندی کالا و جزو مشخصات آن برای ارائه به مشتریان قرار دهند.

لامپ مورد نظر ما در مثال طرح شده همان طور که روی بسته بندی آن در قسمت 2 می بینید، دارای رنگ نور 3000k یا همان Warm White است.

نمودار رنگ LED بر اساس دمای رنگ به همراه نمونه واقعی
نمودار رنگ LED ها بر اساس دمای رنگ

بخش3: لیست مشخصات

شار نوری یا لومن:

که پیش از این مفصل به توضیح آن پرداختیم.

زاویه تابش یا Beam Angle (بر حسب درجه):

زاویه ای که یک لامپ، نور خود را با آن، منتشر می‌کند. هرچه این زاویه بزرگتر باشد، وسعت روشنایی بیشتر است. البته، این بزرگتر بودن زاویه همیشه خوب نیست. مثلا اگر در یک سوله با سقف بلند، بخواهید کف سالن را روشن کنید، نیاز به لامپهای با زاویه نور کم دارید. چون اگر زاویه نور زیاد باشد، میزان بسیار زیادی از نور در فضای بالای سالن به هدر میرود. اما اگر برای پذیرایی منزل، یا برای چراغ آویز، نیاز به لامپ دارید، باید لامپ های با زاویه بالاتری انتخاب کنید.

تفاوت نور اسپات و دانلایت

زاویه نور را با یک عدد به تنهایی نمی‌توان نشان داد. یک منبع نور، در زاویه های مختلف، شدت‌های مختلفی را از خود تابش می‌کند. آنچه که به عنوان یک عدد در نمایش زاویه نور نشان می‌دهند، میانگین زاویه نور است.

مفهوم زاویه تابش
طول عمر(Life):

مقدار طول عمر هر نوع لامپ طبق استاندارد ملی مربوطه اندازه گيری و برحسب ساعت در برچسب انرژی اعلام می‌شود. محاسبه طول عمر با توجه به اندازه‌گیری‌های آزمایشگاهی کمپانی‌ها و با در نظر گرفتن پارامترهای نرخ انرژی، شار نور، مواد مورد استفاده، تکنولوژی ساخت و . . . مورد محاسبه تقریبی قرار می‌گیرد. به منظور مقایسه بهتر، طول عمر متوسط انواع لامپ در جدول روبرو ارائه شده است:

نوع لامپ

طول عمر (ساعت)

رشته‌ای معمولی

1200 – 1000

هالوژن معمولی

2000 – 1500

کم‌مصرف

9000 – 8000

فلورسنت

10000 – 8000

بخار جیوه مستقیم

5000 – 4000

بخار جیوه

20000 – 15000

متال هالاید

20000 – 8000

بخار سدیم

24000 – 20000

ال‌ای‌دی (LED)

50000-15000

جدول طول عمر انواع لامپ
ولتاژ(V):

این عدد همان ولتاژی است که لامپ با آن روشن می‌شود. با توجه به نوسانات برق، معمولا دستگاه‌ها و تجهیزات برقی را به صورتی می‌سازند که با یک محدوده ولتاژ بتواند کار کند. کمترین محدوده این ولتاژها معمولا 220 تا 240 ولت است. اما در میان لامپ‌های مختلف می‌توان لامپ‌هایی را هم یافت که محدوده ولتاژ آنها بین 100 تا 125 ولت است.

جریان(mA):

حداقل جریان برقی که لامپ برای روشن شدن باید دریافت کند که بر حسب آمپر(A) یا میلی آمپر(mA) درج می‌گردد.

نکته!

اگر ما یک وسیله برقی داشته باشیم که با ولتاژ ۱۱۰ ولت کار می‌کند و به اشتباه آن را به ولتاژ ۲۲۰ ولت وصل کنیم. مطمئنا آن وسیله آسیب می‌بیند. ولی در مورد جریان این طور نیست. یعنی اگر ما یک وسیله داشته باشیم که ۲ آمپر جریان مصرف می‌کند، در صورتی که آن را به یک منبع تغذیه ۳ آمپر وصل کنیم، آن دستگاه فقط به اندازه آن ۲ آمپری که نیاز دارد از منبع تغذیه برمی‌دارد و آسیبی به مدار آن وارد نمی‌شود.

انواع سرپیچ لامپ

چراغ LED

سایز سرپیچ لامپ ها 6 دسته معروف دارد:

سرپیچ E14 یا SES

به سرپیچ شمعی معروف است و بیشتر در لوسترها و انواع آباژور و استند به کار می‌رود. قطر این سرپیچ‌ها 14 میلی متر است.

سرپیچ E27 یا ES

به سرپیچ معمولی معروف است و بیشترین مورد مصرف را در میان لامپ‌ها دارد. قطر این سرپیچ‌ها 27 میلیمتر است.

سرپیچ E40

به سرپیچ صنعتی معروف است و برای لامپ‌های وات بالا، در صنایع و کارخانجات استفاده می‌شود. قطر این سرپیچ‌ها 40 میلی متر است.

سرپیچ سوزنی یا MR16 یا GU5.3

قبل از ساخته شدن پایه  GU10، تنها پایه موجود برای استفاده از لامپ هالوژن برای روشنایی، استفاده کردن از پایه MR16 بود که چون لامپ‌ها با ولتاژ 12 ولت ac کار می‌کردند، نیاز به یک ترانس هم بود. این مدل پایه لامپ دارای دو پین باریک است که فاصله بین آنها 5.3 میلیمتر است.

سرپیچ استارتی یا GU10

این پایه در ابتدا برای لامپ هالوژن طراحی شد. اما امروزه پرکاربردترین پایه برای انواع لامپ LED است. این پایه دارای دو پین است که در هنگام نصب با گرداندن لامپ در سرپیچ خود جا می‌رود و اتصال برقرار می‌شود. علت نامگذاری این پایه به GU10 این است که بین مرکز دو پین فاصله 10 میلیمتری وجود دارد.

مزایای سرپیچ GU10
  1. سهولت استفاده و بهره‌برداری نسبت به سوکت‌های سوزنی 3
  2. ایمنی مطلوب به سبب افزایش فاصله بین پایه‌ها
  3. دارای مکانیزم قفل‌شوندگی لامپ در سوکت
  4. دوام و طول عمر بالاتر اتصال‌های سوکت GU10 نسبت به سوکت GU5.3
  5. منطبق بر استانداردهای ملی و بین‌المللی و بهترین انتخاب برای لامپ‌های هالوژنی LED با ولتاژ 230 ولت برق شهر
سرپیچ B22 یا BC

این پایه ابتدا در انگلستان ساخته شده است و بیشتر هم در همان انگلستان مورد استفاده قرار می گیرد. قطر این سر پیچ 22 میلیمتر می باشد. ولتاژ بر دو پین موجود روی پایه اعمال می شود. توان های متداول در این نوع پایه 60 و 100 وات است که امروزه با انواع لامپ LED به 7 و 13 وات تغییر یافته است.

سرپیچ B22

لامپ های ال ای دی با سرپیچ های موجود کاملا سازگارند.

– سرپیچ معمولی (E27) برای ال ای دی های حبابی تا ۵۰ وات.
– ال ای دی های وات بالا سرپیچ بزرگ (E40).
– برای لوستر،ال ای دی های اشکی با سرپیچ شمعی (E14).
– ال ای دی های هالوژن SMD و COB سرپیچ استارتی یا سوزنی( MR16یا  GU10).

  • دمای رنگ: CCT یا دمای رنگ نور که بالاتر مفصل به آن پرداختیم.
  • شدت نور(Luminous Intensity): چنانچه نور لامپ توسط يک رفلکتور در زاویه معینی هدایت شود (مانند لامپ‌های هالوژن رفلکتوردار)، میزان نور منتشر شده از اين لامپ را با شدت نور آن می‌سنجند. شدت نور (Light Intensity) برابر است با میزان نور منتشر شده از واحد زاویه فضایی. واحد سنجش شدت نور کندل يا شمع است که با cd نشان داده می‌شود. به عنوان مثال برای سنجش لامپ‌هایی که در زیر نشان داده شده است از مفهوم شدت نور استفاده می‌شود.
رفلکتور
لامپ های رفلکتوری
هالوژن رفلکتوردار

ضریب تشخیص رنگ(CRI):

همه ما این تجربه را داشته‌ایم که رنگ اشیا زیر نور لامپ‌های مختلف، متفاوت از آنچه زیر نور خورشید دیده می‌شوند، به نظر می‌رسند. حال چنانچه نور خورشید را به عنوان یک نور ایده‌آل و مرجع برای تشخیص دقیق رنگ‌ها فرض نماییم، شاخص بازده یا نمود رنگ عددی خواهد بود که نشان می‌دهد به چه میزان رنگ اشیا زیر نور یک لامپ، به رنگ استاندارد آن‌ها (یعنی زیر نور خورشید) نزدیک‌تر است. این شاخص نشان می‌دهد كه نور منتشر شده توسط لامپ تا چه اندازه رنگ‌ها را واقعی نشان می‌دهد.

CRI در مورد لامپ‌ها عددی بین 20 تا 100 است و هر چه این عدد بالاتر باشد نمود رنگ واقعی‌تر است، بنابراین برای جاهایی كه نمایش واقعی رنگ اهمیت زیادی دارد نظیر نساجی، اتاق رنگ صنایع خودرو سازی، اتاق گریم و آرایش، انواع چراغ دیواری و چراغ ریلی در گالری ها و … استفاده از لامپ‌های با بازده رنگ بالا توصیه می‌شود. اگر شاخص نمود رنگ را برای نور خورشید برابر 100 فرض کنیم، محدوده آن برای لامپ‌های مختلف مطابق جدول زیر خواهد بود:

نوع لامپشاخص نمود رنگ
رشته‌ای معمولی100 – 95
هالوژن معمولی100 – 95
کم‌مصرف85- 75
فلورسنت85- 70
بخار جیوه مستقیم60
بخار جیوه45 – 40
متال هالاید95 – 70
بخار سدیمکمتر از 30
ال‌ای‌دی (LED)85- 75
جدول شاخص نمود رنگ انواع لامپ
  • فرکانس (Frequency):

در تمامی دستگاه های برقی معمولا با شاخصی به اسم فرکانس برخورد می‌کنیم. به طور کلی منظور از فرکانس تعداد دفعاتی است که جریان برق در ثانیه کل مدار را طی می‌کند. واحد آن نیز هرتز است. اگر جریان برق یک بار مدار را طی کند، فرکانس آن 1 هرتز خواهد بود. مثلا در صورتی که 60 هرتز باشد، 60 بار در ثانیه مدار را طی می‌کند.

ابزارهای برقی علاوه بر اینکه در یک ولتاژ مشخص کار می‌کنند (120 یا 240 ولت)، در یک محدوده فرکانس مشخص نیز کار می‌کنند. اغلب ابزارهای برقی در فرکانس 50 هرتز کار می‌کنند. در کشور ایران نیز برق شهری فرکانس 50 هرتز دارد.

  • کد فوتومتری:

مطابق پيش نويس استاندارد DC-977-34D كد فتومتری چیزی شبیه این جدول است:

877/038
۵۴۳۲۲۱
کد فتومتری
  1. شاخص نمود رنگ (CRI).
  2. دمای رنگ (CCT).
  3. مختصات كروماتیسیتی اوليه در محدوده بیضی 3 پله‌ای مک آدام
  4. مختصات كروماتیسیتی حین بهره برداری (پس ازگذشت 25 % از طول عمر اسمی آن یا حداكثر تا 6000 ساعت) در محدوده بیضی 5 پله‌ای مک آدام.
  5. گروه حفظ شار نوری در 25 %طول عمر اسمی (حداكثر 6000 ساعت).

درصد خرابی (Percentage of failure):

سازنده باید این مشخصه لامپ های LED با کلاهک  GU5 ،GU10 ،E14 و E27 را از طريق بروشور، برگه مشخصات فنی و يا وب سايت اظهار نماید. از آنجا كه طول عمر واقعی لامپ LED به شدت به دمای محیط کارکرد آن وابسته است سازنده با توجه حداکثر دمای کارکرد اظهار شده در اعلام این مشخصه باید دقت نماید.

اين مقدار به این مفهوم است كه پس از كاركرد در حداكثر دمای درج شده و به مدت زمان اظهار شده، شار نوری یک مجموعه n عددی از لامپ‌های LED با کلاهک GU5، GU10 ،E14 و E27 به 70‌٪ شار نوری اولیه خود می‌رسد. فقط 50٪ از لامپ‌های LED با کلاهک GU5، E27 و E14، می‌سوزد.

به زبان ساده‌تر، L70 طول مدتی است که نور لامپ از ۱۰۰ درصد به ۷۰درصد برسد. کم نور شدن یا چشمک زدن زودهنگام لامپ‌ها بدلیل مرغوب نبودن چیپ استفاده شده در لامپ است. و اغلب در لامپ‌های بی‌کیفیت رخ می‌دهد.

یادآوری: حفظ شار نوری لامپ LED در صورتیكه شامل بيش از يك LED باشد، تحت تأثیر كاهش شار خروجی LEDها و یا تركیبی از كاهش شار خروجی آنها با  LEDهای معیوب است.

دمای بهینه کارکرد لامپ:

حداقل گستره دمای كاركرد انواع لامپ LED با کلاهک  GU5 ،GU10 ،E14  و E27 از 20- تا 40 درجه سلسیوس است. این بدان معنی است که لامپ‌های فوق در بازه دمای ذکر شده بیشترین طول عمر و بهترین کارایی را خواهند داشت. سازنده بايد اين محدوده دما را از طريق بروشور، برگه مشخصات فنی و يا وب سایت اظهار نماید.

بخش 4: برچسب مصرف انرژی:

لامپ‌ها هم به مانند دیگر وسایل برقی دارای برچسب انرژی هستند. هنگامی که برای خرید لوازم برقی منزل‌مان به فروشگاه‌ها می‌رویم روی جعبه لامپ و چراغ برخی از آنها نوشته شده “سازگار با محیط زیست”. برچسب‌های رنگی یا همان برچسب‌های انرژی به ما کمک می‌کند تا برای خانه یا محل کار خود وسیله‌ای را خریداری کنیم که هم برای ما سودمند باشد و هم برای محیط زیست‌مان. این برچسب باید موارد زیر را شامل شود:

  • رتبه بندی از سبز تا قرمز: هرچه رتبه درج شده سبزتر باشد محصول کارآمدتر است و مصرف بهینه‌تری دارد. (A to E)
  • مقدار توان نور: که بر حسب وات مصرفی بیان می‌شود. (w)
  • میزان مصرف برق: که معمولا بر حسب کیلووات ساعت درج می‌گردد. (kw/h)
  • طول عمر مفید لامپ: که بر حسب ساعت لحاظ می‌گردد. (h)

اکنون با استفاده از مطالبی که در این بحث مطرح شد، می‌توانید با دید روشن‌تری نسبت به تکنولوژی LED، انواع led و کاربردهای آن در صنعت و منازل بنگرید. امیدواریم که این مقاله مورد پسند شما واقع شده باشد. مثل همیشه منتظر شنیدن نظرات، انتقادات و پیشنهادهای شما هستیم. ضمناً فراموش نکنید که بازار LED ها همانند بازار دیگر کالاها پر از انواع مختلف با کیفیت‌های گوناگون است. پس حتما برای تهیه یک چراغ ال ای دی مناسب و باکیفیت، به خوبی درباره مشخصات فنی آن تحقیق کنید. یکی از راه‌های تشخیص این موضوع می‌تواند ضمانت نامه فروشنده این محصولات به خریداران باشد که تا حد زیادی تایید کننده کیفیت کالا است. برای کسب اطلاعات و راهنمایی‌های بیشتر با کارشناسان نوران تماس باشید.


از محصولات روشنایی نوران بازدید کنید.

16 پاسخ به “آموزش کاربردی و صفر تا صد مشخصات انواع LED”

  1. hadi گفت:

    سلام.خیلی خوب بود.
    عالی عالی

  2. احمدهاشمی میکال گفت:

    مطالب آموزنده و بسیار مفید وموثر است.ممنون

  3. محمدرضا گفت:

    سلام،اطلاعات کامل خوبی بود استفاده کردم،
    ممنونم

  4. محمدرضا گفت:

    سلام،امکان داره توضیح دهید چطور led smd را شناسایی کرد؟
    ممنون میشم

  5. ساسان صادقی گفت:

    خیلی خیلی عالی توضیح دادید مخصوصا اینکه کاملا به زبان ساده و قابل درک همه مطالب رو توضیح دادید
    ازتون ممنونم
    دست خوش

  6. نگار گفت:

    سلام من چراغ های ال ای دی شما رو دیدم خیلی زیبا و کارهای شیک دارید .
    موفق باشید

  7. سوسن گفت:

    من تا الان انواع ال ای دی ها رو استفاده کردم طول عمر این چراغ ها از چراغ های معمولی خیای زیادتر است .

  8. عسل گفت:

    سلام خسته نباشد می خواستم از چراغ سقفی ال ای دی که دارید تهیه کنم چطور میتونم سفارش بدهم.

  9. حمید دانش گفت:

    درود خسته نباشید مطالب مفیدی بود ولی امان از کپی از سایتهای خارجی دوست عزیز وقتی میخواهید مطلب کاربردی بنویسید باید مطالب را کاملا
    بحوانید و اشراف کامل پیدا کنید . و مطالب را با شرایط مخاطب خودتان ساده وکاربردی بنویسید و مخاطب سطح بالاتر را به منابع برای مطالعه بیشتر ارجاع دهید
    شما موارد کاربردی هست که نیاوردید و موارد غیر کاربردی زیادی را اوردید که باید ارجاع میدادید
    لذا هر دو طیف مخاطب پوشش مناسب نمی دهد
    سوالت مخاطبین این را میگوید وقتیکه شناسایی ال ای دی نصب سطحی رامی پرسند
    موفق و سلامت باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشتر بخوانید: